Bir pırlantanın kalitesini ve değerini belirleyen en önemli değerlendirme sistemi 4C olarak adlandırılır. Bu sistem; Carat (Karat), Cut (Kesim), Color (Renk) ve Clarity (Berraklık) olmak üzere dört temel kriterden oluşur. Bu özelliklerin her biri, pırlantanın görünümünü, parlaklığını ve genel değerini doğrudan etkiler. Doğru bir seçim yapabilmek için bu dört kriteri birlikte değerlendirmek önemlidir
Carat (Karat)
Karat, pırlantanın ağırlığını ifade eden ölçü birimidir. Karat değeri arttıkça taşın boyutu genellikle büyür; ancak pırlantanın değeri yalnızca karatına göre değil, diğer 4C kriterleriyle birlikte değerlendirilir.
Cut (Kesim)
Kesim, pırlantanın ışığı yansıtma performansını belirleyen en önemli unsurdur. Doğru oranlarda kesilmiş bir pırlanta çok daha parlak ve canlı görünür. Mükemmel bir kesim, taşın doğal ışıltısını en üst seviyeye çıkarır.
Color (Renk)
Pırlantalarda renk derecelendirmesi genellikle D’den Z’ye kadar yapılır. D grubu en renksiz ve en değerli taşları ifade ederken, harf ilerledikçe sarı tonları belirginleşmeye başlar. Renksiz pırlantalar ışığı daha etkili yansıttıkları için daha yüksek değere sahiptir.
Clarity (Berraklık)
Berraklık, pırlantanın içinde veya yüzeyinde bulunan doğal izlerin miktarını ifade eder. Kusur oranı azaldıkça berraklık derecesi yükselir. Çoğu doğal iz çıplak gözle fark edilmese de taşın kalite sınıflandırmasında önemli bir rol oynar.